Çimento Harcı Hesaplama
Duvar örme için gerekli çimento ve kum miktarı.
Çimento Harcı Hesabı
Çimento Harcı Nedir?
Çimento harcı, Portland çimentosu, agrega (kum) ve su karışımından oluşur. Kullanım yerine göre farklı oranlarda hazırlanır: 1:3 yüksek mukavemet gerektiren şap ve dış sıvada, 1:4 standart iç sıvada, 1:5–1:6 ise dolgu ve kaba uygulamalarda kullanılır.
TS EN 998-2 standardı kagir harçlarını; M2, M5, M10, M15 ve M20 sınıflarına ayırır (basınç dayanımı MPa). Şap için M10–M20 tavsiye edilir.
Hesaplama Formülleri
Islak harç hacmi (m³): Alan × kalınlık (m) × 1,25 (büzülme ve fire payı)
Çimento oranı: 1 ÷ (1 + kum_oranı)
Kum oranı: kum_sayısı ÷ (1 + kum_sayısı)
Çimento kütlesi (kg): Hacim × çimento_yoğunluğu (1.350 kg/m³) × çimento_oranı
Kum hacmi (m³): Hacim × kum_oranı (kum yoğunluğu ≈ 1.600 kg/m³)
Su miktarı (L): Çimento kg × 0,50 (W/C = 0,5 oranı)
Örnek Hesaplama
50 m², 5 cm kalınlık, 1:4 karışım oranı:
Islak hacim: 50 × 0,05 × 1,25 = 3,13 m³
Çimento oranı: 1/(1+4) = 0,20
Çimento: 3,13 × 1.350 × 0,20 = 845 kg → 17 torba (50 kg/torba)
Kum: 3,13 × 0,80 = 2,50 m³
Su: 845 × 0,50 = 423 litre
Sık Sorulan Sorular
Şap kalınlığı kaç cm olmalı?
Zemin şabı: Tesisat boruları varsa minimum 5 cm, borusuz düz şapta 3–4 cm yeterlidir. Yerden ısıtmalı sistemlerde 5–7 cm tavsiye edilir. Çok ince şap (2 cm altı) çatlama riskini artırır; çok kalın şap ise gereksiz yük ve maliyet demektir.
%25 fire/büzülme payı neden ekleniyor?
Çimento harcı priz alırken su buharlaşır ve hacim küçülür (rötre). Ayrıca karışım sırasında hava boşlukları ve uygulama kayıpları oluşur. Pratik deneyim %20–30 arasında ek malzeme hesaplanmasını önerir; standart değer %25 alınmaktadır.
Hazır sıva/şap mı, yoksa karışım mı daha ekonomik?
Büyük hacimler (100 m²+) için şantiyede karışım genellikle %15–25 daha ucuzdur. Küçük alanlarda hazır torba ürün (çimento + agrega hazır karışım) işçilik ve malzeme israfını azaltır. Hazır şap kalitesi standart olmakla birlikte birim fiyatı daha yüksektir.
W/C oranı (su-çimento oranı) neden önemli?
W/C = 0,50 standart mukavemet için idealdir. 0,50 altında karışım çok kuru ve işlenemez olur; 0,65 üstünde gözeneklilik ve çatlama artar, dayanım düşer. Şapta W/C = 0,45–0,55 tavsiye edilir.